• Market Watch

Van agterplaas tot boerderyplatform

• 1 Day Ago

Van agterplaas tot boerderyplatform

Boer was vir Lombard Koch nie iets wat hy geërf het nie. Dit was ’n droom waaraan hy moes werk.

Koch het in Okahandja in ’n entrepreneursgesin grootgeword en ’n liefde vir die natuur en onderrig ontwikkel. Hy het eers as jag- en later as toergids gewerk. Alhoewel hy graag wou boer, het hy nie ’n familieplaas of die geld gehad om een te koop nie. Hy moes dus sy eie pad na die landbou vind.

Sy pa se raad was eenvoudig: as hy wou boer, moes hy daarvoor werk.

Koch het gehelp om die familiebesigheid, Edible Sunflow Oils, uit te bou voordat hy uiteindelik met ’n klein plaas naby Hochfeld begin het. Sy passie vir boerdery het gegroei, maar ’n tekort aan water het hom gedwing om ’n ander geleentheid te soek.

“Ek het die Hochfeld-plaas verkoop en die plaas in Otavi gekoop. Nou bestuur ek die besigheid en die plaas gelyktydig, maar die doelwit is om uiteindelik net te boer,” het hy gesê.

Hoewel Koch nie in ’n boeregesin grootgeword het nie, het besoeke aan vriende en familie op plase reeds ’n indruk op hom gemaak. Sy eie boerderyreis het egter veel kleiner begin – in sy agterplaas, waar blaarslaai en tamaties uiteindelik ontwikkel het tot ’n aarbeiproduksie met 13 000 plante en 8 000 tamatieplante.

Die ervaring het sy begeerte om te boer versterk en kosbare herinneringe saam met sy kinders geskep. Hy het ook ’n belangstelling in beesveilings en die boere wat dit bygewoon het, ontwikkel.

Maar boerdery het hom ook harde lesse geleer. Weens ’n gebrek aan ervaring het hy tyd en geld verloor. Hy het besef daar moes ’n beter manier wees om by mense te leer wat reeds die uitdagings van boerdery ervaar het.

Eendag, terwyl hy op sy stoep gesit het, het hy vir sy suster gesê hy wens iemand wil ’n platform skep waar hy by ander boere kan leer. Haar antwoord het sy rigting verander: doen dit self. Sy het selfs aangebied om hom te verfilm.

“Daardie idee het uiteindelik Ek Wil Boer geword,” het hy gesê.

’n Platform vir boere

Ek Wil Boer het sowat twee jaar gelede ontstaan uit Koch se behoefte aan praktiese landboukennis. Hy het besef dat hoewel daar baie inligting aanlyn beskikbaar is, Namibië se boerdery-uitdagings dikwels te spesifiek is om met ’n eenvoudige Google-soektog op te los.

Sy oplossing was om direk na boere te gaan wat reeds die nodige ervaring het en hulle te laat deel wat hulle geleer het.

Die naam weerspieël sy eie droom. “Ek wil boer!” het hy gesê.

Van die begin af was sy doel om boere te help om by mekaar te leer, veral dié in afgeleë gebiede. Volgens Koch beskik boere oor waardevolle kennis wat ander kan help om foute te vermy en meer suksesvol te wees.

Die reaksie was groter as wat hy verwag het. Hy sê hy was verras deur die belangstelling in praktiese boerderykennis en die aantal mense wat die platform volg. Om 30 000 volgelinge op Facebook te bereik, was ’n belangrike mylpaal.

Om die platform verder uit te bou, bly egter ’n uitdaging. Om van plaas tot plaas te reis, verg tyd en geld, terwyl finansiering ’n groot struikelblok bly.

Boodskappe van kykers wat sê hulle leer uit die video’s, motiveer hom nietemin om voort te gaan.

Die plaas vertel die storie

Daar is nie ’n vaste draaiboek wanneer Koch ’n plaas besoek nie. Hy gesels vooraf met boere oor waarmee hulle boer en wat hulle graag wil bespreek, maar sodra hy daar aankom, laat hy die plaas en die gesprek die episode vorm.

Hy vra boere wat hulle graag sou wou weet toe hulle begin boer het, en wat hulle vir iemand met min landboukennis kan leer.

Die onvoorspelbaarheid van boerdery word deel van die storie. Diere presteer nie altyd soos verwag nie, en Koch aanvaar dit as deel van die werklike plaaslewe.

Hy sê hy arriveer dikwels met een storie in gedagte, maar ontdek iets heeltemal anders wanneer hy die plaas begin verken. “’n Plaas is altyd interessant en daar is so baie om oor te gesels,” sê hy.

Een van sy mees persoonlike episodes het ontstaan ná die mislukking van sy eie ses hektaar-uie-oes. In plaas daarvan om die terugslag weg te steek, het hy dit gedeel. Dit weerspieël een van die belangrikste boodskappe van Ek Wil Boer: boere kan net soveel uit foute leer as uit suksesse.

Wat boere hom leer

Nadat Koch tussen plase gereis en met produsente uit verskillende agtergronde gesels het, het hy ’n nuwe waardering vir wat boerdery vereis, ontwikkel.

Een van sy belangrikste lesse is dat boerdery deur passie gedryf word.

Hy het ook besef hoe hard boere moet werk. Voordat hy self begin boer het, het hy grappenderwys gedink boerdery behels om op die stoep te sit en te kyk hoe beeste groei.

“Jy moet elke dag op die grond wees en alles nagaan. Dis harde werk, en dikwels werk die elemente teen jou,” sê hy.

Beplanning en rekordhouding is volgens hom net so belangrik. Boerdery vereis presisie, en foute kan duur te staan kom as daar nie aangeteken word wat gebeur het en daaruit geleer word nie.

Veerkragtigheid is nog ’n eienskap wat hy by boere raaksien. “Hulle hou aan om vorentoe te beweeg, selfs wanneer tye baie moeilik is,” sê hy.

Vir Koch kom suksesvolle boerdery uiteindelik neer op liefde, passie, presisie en die bereidheid om voortdurend te leer.

’n Veranderende landboulandskap

Deur Ek Wil Boer het Koch ook ’n breër perspektief gekry op die uitdagings waarmee Namibiese boere te doen kry.

Diefstal is een van die groot bekommernisse, terwyl stygende brandstof- en kunsmiskoste produksie al duurder maak.

Terselfdertyd sien hy hoe boere hulle beter vir moeilike seisoene voorberei. Daar is toenemende belangstelling in regeneratiewe landbou, beter weidingsbestuur, die verwydering van indringerbos, voerproduksie en die opbou van reserwes in goeie jare.

“Tegnologie word ook ’n al hoe belangriker deel van boerdery,” sê Koch. Hy het gesien hoe hommeltuie en presisieboerdery gebruik word om kunsmis en plaagdoders meer akkuraat toe te dien. Die koste van nuwe tegnologie bly egter ’n uitdaging.

“Jonger boere soek ook na ander maniere om dinge te doen – insluitend die gebruik van tegnologie, verskillende rasse en regeneratiewe praktyke – om produktiwiteit en winsgewendheid te verbeter,” sê hy.

Buite die plaashek

Wat as ’n manier begin het om boere by mekaar te laat leer, het uitgebrei na ’n groter doel: om verbruikers te wys wat gebeur voordat kos die supermark bereik.

Koch glo mense onderskat dikwels die hoeveelheid werk wat agter die kos op hul tafel skuil. Hy wil wys dat landbou ure se werk, beplanning, risiko en sorg verg.

Sy eie verhaal bewys ook dat ’n boerderyloopbaan nie noodwendig met ’n groot kommersiële plaas hoef te begin nie. “Enigeen kan ’n boer wees en die vrugte daarvan pluk. Jy kan klein begin en jou besigheid uitbou. Ek het in my agterplaas begin!”

Dit is ook die kern van Ek Wil Boer: om ’n ruimte te skep waar kennis gedeel word, foute in lesse omskep word en boere hul verhale kan vertel.